Interview: Ali Kigongo

 

We ontmoeten Ali Kigongo in de buurt van het postkantoor op Uganda-road, Kampala. Hij neemt ons mee naar een kantoor van een voormalig bestuurslid van de Waste Pickers Alliance, die nu in het vastgoed zit. Deze persoon zit nu niet meer in het bestuur, maar wilde wel graag deze ruimte beschikbaar stellen, om de ontmoeting met In2Afrika mogelijk te maken. Het tekent enigszins de situatie waar de Waste Pickers Alliance nu in verkeerd. De goede wil is er absoluut, maar het is soms echt behelpen. Naast Ali schuiven er nog een hoop mensen aan, om ons te woord te staan en onze vragen te beantwoorden. Ronald en Janat zijn ook boardmembers. Ali Bulega is waste-picker en supervisor en de mannen Sula en Valenc zijn echte Waste-pickers. De airco gaat aan en in deze setting beginnen wij aan dit interview. We spreken met Ali en zijn entourage over de oproer die WPA in haar beginjaren teweegbracht, over politieke spelletjes in de afvalwereld, en over de kans die WPA voor HIV- besmette personen kan bieden.

 

 

Een interview met Ali Kigongo, Waste Pickers Alliance:

I Algemene Informatie

 

 

a. Kunt u kort de ontstaansgeschiedenis van uw project beschrijven?

 

In het begin verzamelde de Waste Pickers op individuele basis afval, om wat geld voor eten bij elkaar te krijgen. Er was toen nog niets geregistreerd of officieel. Het waren allemaal mensen van de straat.

Vanaf 2004 ging de stad de sector reguleren, iedere collector moest binnen een bedrijf gaan werken. Dit had als gevolg dat alle verzamelaars nu bij een bedrijf geregistreerd stonden, maar dat was dan ook alles. Ze kregen geen loon of hulp, alleen geld voor het afval dat ze verzamelde.

In die tijd begon ik met lobbyen voor de rechten van deze mensen. Die waren heel slecht. Lange werktijden, slecht loon, slechte werkomstandigheden. En als je een keer niet kwam opdagen, werd je ontslagen! In 2008 gingen we echt collectief aan de slag voor onze mensen. Samen met Ronald organiseerde ik demonstraties en de grote afvalbedrijven moesten gaan toegeven. Er werden steeds meer zaken georganiseerd, we functioneerde als een echte vakbond! In die tijd hebben we WPA dan ook als geregistreerde organisatie van de grond gekregen.

 

Je moet weten dat de sector van afvalverzamelaars in Uganda vol zit met mensen die bijvoorbeeld HIV-besmet zijn. Dit is een echt taboe in Uganda, deze mensen worden met de nek aangekeken. De afvalbussiness is dan waar ze terecht komen, maar niemand geeft ook meer een cent om hun rechten. Ook hier wilde ik met de WPA voor vechten, om bijvoorbeeld voorlichting over aids van de grond te krijgen.

 

b. Wat is sindsdien de impact geweest van het project, op de gemeenschap en de omgeving?

 

De grote bedrijven werden vanaf dat moment door ons gedwongen om toe te geven. Er moest echt salaris worden betaald, er moesten vastgestelde werktijden komen, er mocht niet meer dag en nacht, gewoon willekeurig tewerkgesteld worden. Bovendien gingen de prijzen van het plastic omhoog, zodat het inkomen van de pickers steeg.

De media speelde hierin een grote rol. Zij pikte al snel op waar de Waste Pickers Alliance mee bezig was: met het verbeteren van de rechten van de Waste Pickers, als een echte vakbond!

 

Een plek waar Waste Pickers konden rusten, een bad konden nemen, en hun plastic konden wassen. Dat was de oorspronkelijke filosofie. Er was een tijdje collection-centre, maar dit bleek niet te behouden door geld problemen. Achteraf hadden we toen al met een income-generating-project moeten beginnen, om de WPA zelfvoorzienend te kunnen maken. We merken nu dat ook een union als de onze inkomen nodig heeft om iets te kunnen doen. Funding van buitenaf is bovendien moeilijk, omdat organisaties geld willen steken in projecten die onder de noemer 'human rights' of 'HIV/aids' vallen. Het opzetten van een income-generating-project valt daar vaak niet direct onder. Hiervan ondervinden we nu heel veel problemen.

 

Op dit moment zitten we dus enigszins op een dood punt. We willen en kunnen heel veel betekenen in Kampala, alleen hebben we daar nu de middelen niet voor. Omdat we te laat hebben ingezien dat income-generation zo belangrijk was, zijn onze middelen uitgedroogd. Je kunt dus niet alleen maar een vakbond zijn. We moeten nu op de een of de andere manier funding zien te vinden voor het opzetten van een dergelijk project. Daarvoor liggen de plannen al klaar! We zouden graag een H-pylori-kliniek opzetten, een uniek concept in Afrika! Hiermee kunnen we een ziekte behandelen en onderzoeken die nog heel onbekend is in Afrika. Bij onze Waste Pickers komt hij echter veelvuldig voor! Met het uitbouwen van dit unieke concept zouden we inkomen kunnen genereren voor het werk van de WPA.

 

 

c. Wat heeft u persoonlijk gemotiveerd om dit ontwikkelingsproject te beginnen?

 

De persoonlijke motivatie loopt aan tafel uiteen, maar een aantal punten komen toch steeds terug bij de andere boardmembers en de pickers zelf.

'Ik denk dat we ons realiseerde dat het heel belangrijk is om collectief, met één stem te spreken. In de afvalbussines werken veel minderheden, mensen die geen opleiding hebben gevolgd, en mensen die dus HIV-besmet zijn. Vooral die laatste factor heeft veel invloed in Uganda. Toen ze er bij Sula's (Waste Picker aan tafel) achter kwamen dat hij zero-positief was, werd hij meteen ontslagen. Al deze mensen hebben dus individueel een zwakke positie, maar collectief kunnen ze voor zichzelf opkomen! De WPA biedt hun een platform om zich te verenigen, om dus daadwerkelijk met één stem te spreken.'

 

Ik zelf had natuurlijk ook zo mijn motivatie. Ik werkte als supervisor bij een groot afvalbedrijf. Toen werd ik benaderd om de stem te gaan vormen voor een grote groep afvalverzamelaars. En eerlijk gezegd hoopte ik er ook zelf beter van te worden. Ik kreeg peanuts in vergelijking met wat het bedrijf verdiende. In het begin was ik terughoudend, bang om mijn baan te verliezen. Op een bepaald moment werd ik ook ontslagen. Toen ben ik er vol ingestapt.

 

 

 

 

d. Wat is, volgens u, het sterkste punt van het project?

 

Ik denk dat het sterke punt is dat er echt een movement gecreëerd werd. Er kwam media-aandacht, mensen gingen zich verenigen, er kwamen prostesten. Op die manier kon er wel iets gedaan worden, dat op individueel niveau heel erg moeilijk was!

 

 

e. Wat is, volgens u, de grootste uitdaging/valkuil voor het project?

 

Op donoren van buitenaf kunnen we zoals gezegd niet vertrouwen. We moeten dus echt een income-generating project opzetten, om de Alliance duurzaam te kunnen maken.

Dat we dit te laat hebben ingezien, maakt nu dat de WPA op een moeilijk punt zit.

 

 

II. Ontwikkelings(hulp) – Noord Zuid relaties

 

 

a. Wat is uw visie op sociale ontwikkeling?

 

Ontwikkeling kan wat ons betreft pas plaatsvinden wanneer er bepaalde basisvoorwaarden gecreëerd zijn. We hebben het gehad over die ***-ziekte bijvoorbeeld. Als iemand dat heeft, zorgt dat ervoor dat elk inkomen daaraan besteed moet worden. Er kan geen geld naar eten, naar onderwijs. Zo blijft men stilstaan. Wij als WPA willen dus bepaalde zorgen, bepaalde problemen wegnemen door een bepaalde standaard te stellen, een standaard van leven. Wanneer die er is (gezondheid, inkomen) kun je als mens pas beginnen met leven, met jezelf ontwikkelen. Dat is ontwikkeling voor ons, daar proberen wij aan bij te dragen.

 

 

b. Er zijn veel Westerse organisaties die een ontwikkelingsproject beginnen in Afrika. Wat is uw algemene kijk op deze vorm van ontwikkelingssamenwerking?

 

Er is veel behoefte aan hulp.En ik zal je dit zeggen; in Uganda is er een hoop hulp van buitenaf, echt waar. Uganda is wat dat betreft een gelukkig land. Maar door de corrupte overheid bereikt een hoop hulp de mensen niet. Het zou dus beter zijn wanneer we directe hulp ontvangen! Zoek de lokale organisaties hier op, ga voor directe hulp. Dat zou ik de Westerse organisaties adviseren. Al deze gelden zouden zo veel beter besteed kunnen worden.

 

 

c. Stichting In2Afrika neemt de civil society als uitgangspunt, waarbij kleinschaligheid en lokale projecten de basis vormen. Wat is uw kijk op ons uitgangspunt?

 

Denk dat wij hier wel achter staan. Zoals gezegd, Westerse ontwikkelingshulp zou wat mij betreft veel directer kunnen, door lokale organisaties op te zoeken. Zo kom je ook veel directer in contact met de lokale mens. Als je via de overheid (op grote schaal dus) werkt, wordt die band veel losser, veel minder persoonlijk. Dat laat een hoop ruimte voor rottigheid.

 

 

 

 

III. Beeldvorming omtrent Afrika

 

a. Wat is, volgens u, het overheersende beeld dat het Westen van Afrika heeft?

 

De mensen denken nog steeds dat Afrika arm is. Mensen in Europa en de VS zien ons gewoon als een stel arme mensen. Maar er zijn een hoop rijke mensen, geloof mij. Het enige probleem is dat het geld oneerlijk verdeeld is, bij de verkeerde mensen zit. Het ontbreekt deze mensen aan spirit om echt iets te veranderen. Afrika is dus niet arm, het geld zit alleen bij de verkeerde mensen. En daar draagt het Westen aan bij!

 

 

b. Wat is uw mening over dit imago?

 

We werkte ooit samen met een Deense organisatie, Great Wastes heette dat. Tijdens een bezoek aan Kampala zei een oude man uit Denemarken toen tegen me: In jullie land is het vast erg donker, veel wilde dieren en allemaal in hutjes wonen jullie, of niet? Toen ik hem vertelde waar ik woonde en hoe we leven was hij me een partij verbaasd! Dit laat ook een bepaalde onverschilligheid zien. Die onverschilligheid, die drang die ontbreekt om zelf, direct iets over het continent te weten te komen, dat is toch echt heel erg slecht.

 

 

c. Hoe moet dit imago veranderd worden?

 

Het is extreem belangrijk dat mensen in het Westen hier naartoe komen, direct contact. De Deense man waarover ik het had, die kon ik overtuigen, kon ik vertellen over hoe het daadwerkeliijk hier was. Jullie komen hierheen om te zien hoe het is. Dat is zo belangrijk.

En ik zal je zeggen: het continent is een rijk continent, steeds meer mensen verdienen geld, er komt verschrikkelijk veel geld voor ontwikkeling uit het buitenland. Maar het komt gewoon niet bij de goede mensen terecht. Dat is een heel erg groot probleem. En dat komt gewoon ook omdat mensen niet weten hoe zaken hier in Afrika werken. Onwetendheid. Dat moet veranderd worden.

 

 

d. Wat doet het Waste Pickers Alliance-project eraan om een bepaald imago voor het project te creëren, en van het Afrikaans continent in het algemeen?

 

Dat is de kliniek van de HP-rolie die we willen opzetten. Dit kan echt iets groots worden, wanneer we dat kunnen opzetten. We kunnen een groot research-center worden in oost-afrika. Hiermee kunnen we laten zien hoeveel potentieel er is, hoeveel mensen er zijn die een stapje vooruit proberen te komen. Dat is onze droom voor de toekomst.