Ubuntu Academy: een verslag

 

Donderdag nacht, 05.30uur. Met de bus rollen we Kaapstad binnen. Een echte wereldstad: hoge gebouwen, overal taxi's en een centrum dat nooit slaapt. Het is de stad van de Tafelberg, van robbeneiland en de stad waar Nederland in 2010 de finale van het WK bereikte (2-3, met die pegel van Van Bronkhorst). Maar boven alles is Kaapstad de stad van Ubuntu Academy, het twaalfde project op onze route.  

Ons project in Kaapstad heeft Nederlandse roots! Aan de wieg van de Academy in Kaapstad stond de de Ubuntu-Talent Organisation (UTO), gevestigd in Amsterdam. Deze organisatie bestaat al sinds 2006, opgericht door Marieke de Lange en Renske Hofman. UTO richt zich op het vergroten van zelfvertrouwen, het stimuleren van leiderschap en het op die manier kansarme jongeren een kans geven met projecten in verschillende delen van de wereld. Hun opzet werd met de tijd steeds meer uitgebreid naar performing arts; dans, muziek, theater en film. In 2012 richtte UTO de Ubuntu Academy Kaapstad op. Een school voor podiumkunst, leiderschap en ondernemerschap. Een plek waar jongeren een kans en een kader krijgen aangereikt om hun talenten om te zetten. Doel van UTO is om uiteindelijk overal ter wereld dergelijke academies op te richten. De Ubuntu Academy Kaapstad mogen wij de komende dagen van dichtbij meemaken.

 

Ubuntu Academy Kaapstad is een programma voor jongeren tussen de 16 en 28 uit de townships van Mitchell’s Plain, Mfuleni and Blikkiesdorp. Binnen het programma leren zij omgaan met hun talent, leren ze dit talent uit te bouwen en leren ze om dit talent uiteindelijk in te zetten voor zichzelf en hun levensonderhoud. Dit klinkt simpel, maar dat was het in de praktijk niet. De Academy werd in Kaapstad opgericht in 2012. Vrij snel werd er een team gebouwd om aan de slag te kunnen. Al in maart 2013 ging men dan ook van start; 55 studenten, een boel coaches en trainers om ze allemaal te begeleiden en een grootse, haast bombastische visie. Maar tegelijkertijd ook heel weinig structuur en houvast wat betreft programma, financiën en toekomst. Om ergens naartoe te kunnen werken werd er begin juli van dat jaar een grote showcase georganiseerd, Die fase was erg representatief voor de situatie van de Ubuntu Academy: de showcase gooide hoge ogen, mensen waren zwaar onder de indruk en de academy vestigde haar naam. De studenten maakte stappen, maar even later leek het einde nabij: het geld bleek op...

Tot het einde van de pilot in april 2015 waren er een aantal projecten vanuit de Academy en kwamen er vooral veel events op hun pad. Zo kon men de studenten steeds iets bieden om naartoe te werken. Uiteindelijk werd er besloten om de pilot af te sluiten met een vijfdaags 'graduationcamp' , waarin de studenten nog een keer samen alles uit de kast konden halen. Van het begeleidende team is op dit moment weinig meer over. Door persoonlijke redenen of door het gebrek aan zekerheid dat de Academy bood is Lilian (Schulze, zie ons gesprek met haar op de interview-pagina) op dit moment een beetje de 'last man standing'.

 

In april van dit jaar werd de tweejarige pilot zoals gezegd afgesloten. Tegelijkertijd werd er gestart met een mentorprogramma waarbij iedere student een mentor krijgt die hen ondersteunt en bijstaat, ook nu de Academy officieel is beëindigd. Op zaterdag organiseren wij met Ubuntu een 'comeback-day', om de studenten een mogelijkheid te bieden om elkaar weer te zien en waar mogelijk met hun mentor te meeten. We gaan hiken op Lionshead(een berg aan de rand van de stad) in het kader van teambuilding en sluiten de dag af met een traditionele Zuid-Afrikaanse braai en jamsessie in het huis van een van de mentoren. De studenten zijn aan het begin nog wat afwachtend tegenover de nieuwe Nederlandse vreemdelingen, maar tijdens de hike komen ze langzaam los. Wanneer ze horen dat we voor ze gaan braaien zijn we al snel vrienden en tijdens de jamsessie gaan alle remmen los. De studenten staan in de rij om muziek te maken en te entertainen. Er wordt gedanst, gerapt en gezongen, allemaal met elkaar. Er is hier ongelooflijk veel talent aanwezig, concluderen wij na een avond met de studenten. De passie en muzikaliteit die de studenten aan de dag leggen is overweldigend. Voor veel van deze jongeren is de Academy en hun talent echter ook het enige waar ze echt voor gaan, of in ieder geval het aller belangrijkste, wordt ons verteld. Dat zorgt natuurlijk voor extra druk op de Ubuntu Academy. Want wat is het alternatief?

 

Op maandag gaan we met een deel van de studenten naar een event waar opgetreden moet worden. Het event wordt georganiseerd door Novalis Ubuntu Institute, de organisatie waar de Ubuntu Academy op dit moment juridisch gezien deel van uitmaakt. Waar het event van vandaag gericht is op 'Intergenerational Dialogues', lijkt de afstand tussen de deelnemers aan de conferentie en de studenten groter dan ooit. Tussen alle ingewikkelde speeches en hoogdravende discussies door is het optreden van de Ubuntu-academy dan ook een verademing, niet in de laatste plaats voor de studenten zelf.

Na de pauze worden de studenten wat actiever betrokken in de discussies. Wederom een verademing. De studenten, hoe jong ze ook zijn, weten stiekem heel goed wat ze willen en welke rol de oudere generatie daarin kan spelen. Die rol is eigenlijk heel simpel. Geef ons vertrouwen, geef ons de mogelijkheden en ondersteuning waar nodig, dan komen wij er wel. En laat dat nu precies zijn wat de Ubuntu Academy doet! Natuurlijk ontbrak het daarin nogal eens aan de nodige structuur. De afstemming met UTO Amsterdam was niet altijd perfect, waardoor projecten niet realistisch bleken, budgetten niet toereikend waren en doelen moesten worden bijgesteld. Ondanks dit alles is er in drie jaar echter wel een hoop werk verzet en misschien nog wel belangrijker, er zijn een hoop lessen geleerd.

 

De braai van zaterdag is uiteindelijk onbedoeld een prachtige metafoor voor de historie van Ubuntu Academy Kaapstad. Er is een hoop energie, iedereen doet wel iets, iedereen heeft plezier, maar het is een grote (gezellige) chaos. De afgelopen dagen spraken we met een hoop mensen die nauw betrokken zijn bij de Ubuntu Academy. Van hen horen we steeds eenzelfde verhaal: de laatste twee jaar was een grote 'trial and error' – periode. Er is tijdens deze pilot echter ongelooflijk veel waardevols ontstaan. Er was zoveel energie, er zijn vriendschappen voor het leven gesloten. Een fortuin aan sociaal kapitaal. Studenten hebben bovendien waardevol onderwijs genoten en de Academy heeft een immens netwerk opgebouwd. “We bevinden ons eigenlijk op een kruispunt”, aldus George, de chairman van de academy. “Ik ben ervan overtuigd dat er de afgelopen twee jaar tijdens de pilot alle middelen en kennis is opgebouwd om in de toekomst hier in Kaapstad een succesvolle Ubuntu Academy te runnen. De puzzelstukjes moeten echter op een bepaald moment wel in elkaar vallen. Of dat gaat lukken, zal de toekomst leren.”

 

Wat is nu het plan voor die toekomst? Er wordt op dit moment keihard gewerkt aan een blauwdruk, waarin al het goede dat de Academy heeft voortgebracht tijdens de pilot wordt gecombineerd met de lessen die zijn geleerd. Dit werk moet de basis worden voor de Ubuntu Academy Kaapstad 2.0. Dit moet een instituut worden dat duurzamer te werk gaat. Met meer, vooral financiële onafhankelijkheid van UTO Amsterdam. Met fulltime studenten en met een veel korter maar intensiever lesprogramma, waarin de nadruk nog meer licht op leiderschap en ondernemerschap. Wanneer deze basis er is kan men gaan bouwen aan een nieuw team, een nieuwe locatie en nieuwe fondsen. Langzaam deze keer, vanuit een gedegen basis.

 

Wat wij geleerd hebben van de Ubuntu-Academy is dat talent niet onderschat moet worden. De student en zijn talent is niet alleen iets dat beschermd en ontwikkeld moet worden, maar ook iets waar een bepaalde waarde aan zit. Ben niet bang om veel te vragen van je studenten. Om hun eigen Ubuntu Academy duurzaam te kunnen laten bestaan, moet er ook van hen iets extra's gevraagd kunnen worden. Het onderwijs moet een 'two-way-street' worden. En dat kunnen de studenten aan, onderschat ze alstublieft niet. Wij zullen dat na onze tijd in Kaapstad nooit meer doen. In2Afrika heeft zeer veel vertrouwen in de toekomst van de Ubuntu Academy. Ook wij werden aangestoken door de energie die er om het project hangt. De puzzelstukjes moeten zoals gezegd nu langzaam in elkaar gaan vallen.