World of Weaving: een verslag

 

Op woensdagmiddag rijden we met een taxi naar het project dat voor vandaag op het programma staat. Nadat we onze telefoon met Grace, onze contactpersoon bij World of Weaving, aan de andere kant van de lijn even aan de taxichauffeur hebben gegeven, brengt hij ons naar de goede plek. Tussen de hoog ommuurde huizen en zwaar beveiligde gated communities komen we ineens terecht op een plek die niet direct in dit decor lijkt te passen. Midden op Eyasi-road ligt de Nafasi Art Space (NAS). Op dit complex vinden verschillende kunstenaars hun plek om te doen wat ze het liefst doen: schilderen, beeldhouwen, dansen, produceren en tentoonstellen. De NAS is opgezet door de Nederlander Jan van Esch Hij wilt met deze opzet een plek creëren waar artiesten ten eerste hun artistieke ding kunnen doen, maar zich daarnaast ook kunnen spiegelen aan elkaar. Het kunstenaarsleven is in Tanzania namelijk vaak een geïsoleerd leven, zo leren wij. De Nafasi Art Space brengt de kunstenaars dichter bij elkaar. 

De door van Esch opgezette kunstenaarsenclave is sinds 3 maanden ook de thuishaven van World of Weaving. Op een plek van zo'n 40 vierkante meter aan de zijkant van het terrein, die nog het meest lijkt op een grote kooi, bevinden zich alle instrumenten die nodig zijn om van de katoen die wordt aangeleverd, high-end weefproducten te maken. Kussenhoezen, sjaals en in de nabije toekomst een handtassenlijn. In2Afrika ontbeert absoluut de kennis om de technische kant van zaken voor jullie hier uiteen te zetten. Wij geven jullie dan ook een inkijk in de wereld van het weven, door de ogen van de leek.

 

De werkplaats van WOW is vol van bedrijvigheid wanneer wij er rond het middaguur arriveren. Grote klossen katoen, geverfd dan wel ongeverfd, worden door de vrouwen van WOW in een zeer arbeidsintensief proces verwerkt tot hoogwaardige weefproducten. Tegelijkertijd is er een jongedame uit Londen volop bezig met het ontwerpen van de tassenlijn die het merk World of Weaving weer naar een hoger niveau moet tillen. Naast deze locatie binnen de NAS, die vooral gebruikt wordt voor management, product development en ontwerpen, zijn er op andere locaties nog meer productieruimtes, waar het overgrote deel van de productie wordt gerealiseerd.

Samen met ons loopt Grace door het productieproces heen. Twee dingen vallen zelfs de leek die we zijn op. Op de eerste plaats is het werk dat de WOW-vrouwen doen honderd procent handwerk. Een zeer arbeidsintensief proces waarbij letterlijk elke draad handmatig op de juiste plek terecht komt. Ten tweede ligt de lat binnen WOW erg hoog. Alleen de beste kwaliteit is goed genoeg. Wanneer er een fout gemaakt wordt, dan moet alles opnieuw. Beter dat, dan een oneffenheid in het product, dat ons overigens helemaal niet opvalt, wanneer Grace er een laat zien. Vanaf minuut een zijn wij ernstig onder de indruk.

 

 

World of Weaving, organisatie en opzet

Rachel is de oprichtster en directeur van World of Weaving. Jarenlang had ze haar eigen art-gallery, met daarbij later ook nog en craftsshop. Vier jaar geleden verkocht de eigenaar van de grond waar haar bedrijf op gevestigd was de boel plotsklaps aan een nieuwe koper. Voor Rachel het moment om aan een nieuwe uitdaging te beginnen. Ze begon te werken aan een opzet waarbij de productie en verkoop van hoogwaardige, handgeweven producten centraal stond. Met de Ifakara Womens Weaving association (IWWA) werkte ze in de tijd van haar galerie al samen. Deze vrouwen moesten nu de productie voor hun rekening gaan nemen. In 2012 werd er een start-up subsidie aangevraagd bij de Europese Unie, die in 2013 werd toegekend. Op dat moment kon men aan de slag. Eerste stap in het proces, was het bijscholen van de Ifakara-vrouwen. Grace ging zes maanden lang op pad om de vrouwen voor te bereiden op een speciale training van een Belgische wever en twee studenten van onze eigen TU Delft. Deze voorbereiding ging niet zonder slag of stoot. Op een bepaald moment dachten de vrouwen wel genoeg te weten. Die training van die blanke westerling was niet meer nodig. Als je ons verder nog wilt helpen, geef dan maar geld, was de strekking. Maar WOW hield vol en uiteindelijk wierp het investeren in de scholing voor de vrouwen zijn vruchten af. De productie werd gestart en langzaam werd er toegewerkt naar het punt waar we nu staan. De productie bijna rond, volledig gebouwd op Tanzaniaanse weefvrouwen.

 

Twee vliegen in een klap

Net als wij deden, kan men zich dan afvragen wat er nu precies social development is aan deze toch vrij professionele bedrijfsvoering? Vergis je niet, in de eerste plaats is World of Weaving een business. Er is jarenlang gewerkt aan het product. Daarbij werd bewust ingezet op hoogwaardige handgeweven items, die dan ook voor het hogere marktsegment bestemd zijn. Grace gaat met ons door de zakelijke kant van haar bedrijf. “Om ervoor te zorgen dat deze spullen geproduceerd konden worden, werden de Iwakara-vrouwen zoals gezegd een tijd bijgeschoold door World of Weaving. We denken binnen nu en drie maanden de productie op onze bedrijfsvoering afgestemd te kunnen hebben. Alle kinderziektes zijn dan uit het productiegedeelte van het proces. Op dat moment klopt de achterkant van de bedrijfsvoering en kunnen we ons volledig op de voorkant gaan richten.” Op dat moment zal marketing/verkoop de hoofdmode gaan zijn voor World of Weaving. Klanten vinden, producten verkopen en dus simpelweg geld verdienen.

Waar komt de sociale development dan nog in het verhaal voor, vroegen ook wij ons even af? In de wereld van het ontwikkelingswerk worden de gecombineerde termen 'geld' en 'verdienen' vaak nog als vieze woorden gezien. Maar steeds meer mensen komen erachter dat juist een commerciële bedrijfsvoering een meer dan vruchtbare basis kan zijn voor sociale ontwikkeling. Zo steekt ook World of Weaving in elkaar.

In Ifakara, een plaatsje 500km vanaf Dar es Salaam, werd de weefkunst al decennia geleden geïntroduceerd, volgens onze informatie omstreeks 1983, en wel door de Denen. De Denen lieten indertijd hun weefgetouwen achter, waarop nu nog steeds wordt gewerkt. Weven kent dus al een vrij lange traditie in Oost-Afrika, de expertise is bij deze groep vrouwen al wel degelijk aanwezig. Wat World of Weaving daar nu mee doet, zijn twee dingen. Op de eerste plaats schoolt het de vrouwen zoals gezegd bij, zodat ze op het niveau komen om hoogwaardige producten voor een high-end markt te kunnen produceren. Ze voegen dus een stukje education toe, die de groep vrouwen net even die extra mogelijkheid biedt. Ten tweede faciliteert het voor de vrouwen de verkoop van de producten, zodat ze hun skill daadwerkelijk ook kunnen omzetten in levensonderhoud. WOW is dus simpelweg empowerment. Het in hun kracht zetten van de weefwerkers in Tanzania, zodat ze van hun vakmanschap ook daadwerkelijk een inkomen kunnen genereren. Wat men daar hier nog aan toevoegt is simpelweg zijn van een nette werkgever. Behandel je werknemers netjes, ga gestructureerd met werktijden om, zorg voor een gezonde werkomgeving en betaal nette lonen. In Tanzania veel minder vanzelfsprekend, maar WOW doet het allemaal.

Natuurlijk is WOW daarbij een bedrijf, dat ook bestaat om geld te verdienen. Maar er zitten zoals gezegd vele voordelen aan het hand in hand laten gaan van social development en business. Een ontwikkelingsproject gekoppeld aan een bedrijf wordt veel sneller zelfvoorzienend dan een ontwikkelingsproject dat puur afhankelijk is van fundraising en giften van buitenaf. De prikkel om inkomen te genereren is immers veel sterker aanwezig, veel meer de hoofdmode. Bovendien is de groei van het project gekoppeld aan het succes van de business. Hoe meer producten WOW kan afzetten, hoe groter haar productie zal moeten worden en hoe meer vrouwen er dus door in hun levensonderhoud kunnen voorzien. Omdat er binnen een bedrijf altijd prikkels zijn richting groei en groter worden, zullen die er ook altijd zijn voor de sociale ontwikkeling van het project. Dit kan men het beste vatten onder de term ' twee vliegen in een klap'. Er rust soms nog wel eens een voorbehoud op de combinatie sociale ontwikkeling en business, maar World of Weaving laat zien dat het juist hand in hand gaat.

 

Na een middag vol klossen katoen, weefgetouwen, patronen en handgeweven sjaals, is het voor n2Afrika tijd om afscheid te nemen. World of Weaving was voor ons een project, dat misschien toch even iets anders uitpakte dan vooraf gedacht. De grote rol die harde business speelt deed bij ons ook even de alarmbellen rinkelen. Is dit geld verdienen over de rug van Tanzaniaanse wevers? Maar zoals gezegd, de koppeling tussen een zakelijke bedrijfsvoering en een sociaal ontwikkelingsproject kent meer voordelen dan nadelen. Met de stichting gaan we nu opzoek naar een manier waarop wij WOW nu kunnen ondersteunen.