Sishemo Foundation: een verslag

 

Dinsdagavond in Lusaka. In2Afrika geniet van een koud Mosi-bier in Broads-backpackershostel. We zitten helemaal klaar voor een lekkere pot ChampionsLeague, een luxe waar ons hart sneller van gaat kloppen! Om 20.08 uur gaat de telefoon. “He guys, welcome in Lusaka! We would like to walk you through the program we made for you for the coming days, is it okay if we drop by the hostel in a couple of minutes?” Aan de andere kant van de lijn bevind zich het Sishemo-team. Heel even balen we, net gesettled voor een perfecte avondje voetbal kijken... Maar dat duurt maar heel even. Met vier personen is Sishemo naar ons hostel gekomen, simpelweg om ons even welkom te heten! Naast een zeer aanstekelijk enthousiasme neemt het team een map vol informatie en een 2-daags programma met zich mee, waardoor we meteen ongelooflijk veel zin hebben in de komende dagen die we met het Sishemo-team zullen doorbrengen. “You better hit the bed early, because tomorrow we're going to rock!” 35 minuten later verlaten ze het pand alweer en laten ons zeer nieuwsgierig achter. Wat gaat dit project ons brengen? In de 70ste minuut, wanneer Barcelona al lang verzekerd is van de overwinning op PSG, zoeken wij ons bed al op. We zijn immers gewaarschuwd. Morgen gaan we rocken...

De Sishemo-foundation is een faith-based non-profit organisatie, opgericht door een groep vrouwen die zich scharen onder de Restoration Ministries International-church (RMI) uit Lusaka. RMI is een kerk, in 1986 opgericht door Nawa Phiri en Cyril P. Phiri, een Zambiaans echtpaar. Binnen deze kerk ontstond een vrouwengemeenschap die zich inzette voor de empowerment van vrouwen binnen hun gemeenschap. Bovendien ontstond er een project, genaamd 'Children for Children' waarbij de kerkjeugd de kans kreeg om hun minder bevoorrechte leeftijdsgenoten te steunen. De 'low-income settlements' binnen Lusaka waren (en worden nog steeds) zwaar getroffen door de HIV/aids epidemie in Zambia. Deze omstandigheid maakt dat de jeugd in deze gebieden vaak wees was of extra kwetsbaar werd. Binnen de kerk ontstond langzaam het inzicht dat alleen een gedegen opleiding de kinderen op de lange termijn uit hun kwetsbare positie kon bevrijden.

 

In 2001 werd daarom Sishemo opgericht, als de sociale ontwikkelings-tak van de kerk. Sishemo staat voor 'empathie', in local language. Want Sishemo heeft niet alleen passief medelijden, maar gaat actief aan de slag. In die tijd was lesgeven echt de prioriteit, de omstandigheden waarin dit gebeurde waren dit niet. Het allereerste onderwijs werd gegeven in een simpele tent, volgepropt met de kwetsbare jeugd van Lusaka. Maar Sishemo groeide snel. Er kwamen schoolgebouwen en evenredig daaraan groeide het aantal leerlingen. Eerste klas, tweede klas, derde klas. Allemaal gefinancierd door de kerk. Sishemo wilde absoluut doorgroeien, maar zag in dat met alleen de kerk als financier de toekomst van de school niet duurzaam zou zijn. De kwaliteit van het onderwijs binnen Sishemo was inmiddels gestegen naar een bovengemiddeld niveau. De beslissing kon daarom worden genomen, om de school ook open te stellen voor kinderen zonder kwetsbare achtergrond. De schoolgelden die deze leerlingen zouden betalen zou den vervolgens ook het onderwijs van de OVC's (Orphans and Volnurable Children) in de klassen opbrengen. De juiste balans werd gevonden tussen het originele doel van het ondersteunen van OVC's en het mogelijk maken daarvan door het aannemen van betalende leerlingen. Zo ontwikkelde Sishemo zich tot een school waar nu 700 leerlingen hun opleiding genieten, tot de 7th grade aan toe. Vandaag de dag werkt Sishemo vanuit wat zij noemen hun drie 'prongs': Onderwijs, Gezondheid en Landbouw.

 

Woensdagochtend halen Mannix Chiwone en Jozef Chama ons op. Jozef is leraar op de Northgate-academy, zoals de Sishemo school sinds kory heet, en Mannix is projectmanager binnen de stichting. Beiden kwamen via de kerk bij Sishemo terecht. We beginnen ons bezoek aan de stichting meteen goed en gaan op huisbezoek bij de ouders van een aantal leerlingen van de school, die wonen in Misisi, een low-income settlement in het centrum van Lusaka. Een van de kenmerken van Sishemo is dat het staat voor een holistische onderwijsbenadering. De kwetsbare jeugd binnen de organisatie geniet het onderwijs dat ze nodig hebben. Maar na schooltijd, moeten alle kinderen weer naar huis. De kwetsbare omgeving waar ze dan weer in terecht komen, kan alle vooruitgang die ze op de academy boeken weer teniet doen. Dit inzicht brengt Sishemo ertoe om ook de gezinnen achter de leerlingen te ondersteunen, op vele verschillende manieren. Niet alleen het onderwijs wordt door Sishemo verzorgd, maar ook de rest van het leven van het kind probeert men in de juiste richting te sturen. Dat is de holistische benadering. Er worden dus huisbezoeken gedaan, waar men met de rest van het gezin over de leerling en de thuissituatie spreekt. Bij deze bezoeken worden ook home supplies gedistribueerd, waarmee het hele gezin voorzien wordt van tandpasta, zeep en andere zaken om zo hygiënisch mogelijk te leven.

 

Een ander punt van belang, is dat ouders vaak sceptisch staan tegenover het feit dat hun kind naar Sishemo kan om onderwijs te volgen, omdat ze hierdoor een deel van hun gezinsinkomen verliezen. Het kind kan immers niet meer overdag op straat spullen verkopen of licht werk in het huis verrichten. Dat is de realiteit voor deze gezinnen. Binnen de holistische benadering biedt Sishemo de ouders en andere gezinsleden daarom allerlei mogelijkheden om te compenseren. Het biedt de ouders (veelal moeders) een training in een aantal skills, waarmee ze voor hun gezin een inkomen kunnen genereren. De vrouwen leren hoe te weven, naaien, houtbewerken en katoen verven. Met deze skills produceren en repareren ze leren schoenen, maken sieraden en kleding en bewerken hout voor de verkoop. Een klein deel van de opbrengsten gaat naar Sishemo, maar het overgrote deel van de verkoop gaat naar het gezin. Maar belangrijker is de skill die ze leren, waarmee ze voor zichzelf aan de slag kunnen. Met al deze ondersteuning van het thuisfront probeert Sishemo dus ook het omgeving van de kwetsbare jeugd te vormen. Een holistische aanpak.

 

Wanneer we Misisi verlaten staat er inmiddels een bus klaar, volgeladen met Sishemo-kids. Deze bus brengt ons in ongeveer 25 minuten naar NorthGate-academy, de thuisbasis van Sishemo. De busrit is als in een musical. Nadat de kinderen Mannix' 'are you ready?' een paar keer keihard beantwoord hebben met 'YEAH!!!' gaan we over op het zingen van liedjes, dat niet meer stopt tot we op school arriveren. De sfeer zit er goed in! Op NorthGate krijgen we een rondleiding, waarbij meteen de grenzeloze ambitie van de stichting duidelijk wordt. Op dit moment wordt zelfs de kerk gebruikt om het onderwijs voor ruim 200 kinderen te verzorgen en zijn er nieuwe lokalen in aanbouw. We serveren de lunch die de kinderen op NorthGate iedere dag krijgen en sluiten de dag af met wat iedereen het liefste doet: een lekker potje voetbal op het schoolplein.

De volgende dag beginnen we met het bezoeken van Sunday Mwanza. Sunday kan worden gezien als de belichaming van de Sishemo-aanpak. Op 7-jarige leeftijd werd Sunday door oprichtster Nawa Phiri persoonlijk van de straat gepikt, toen hij in de buurt van de school bananen verkocht. Na lang aandringen werd Sunday opgenomen in het onderwijs en ontwikkelde zich tot een modelleerling. Niet alleen een goede student, maar ook betrokken bij de maatschappelijke invloed die Sishemo wilt hebben. In de holistische aanpak van Sishemo werd ook het thuisfront van Sunday opgenomen in de Sishemo-familie. Inmiddels hoopt Sunday, nu 24, volgend jaar aan de universiteit van Lusaka te beginnen.

 

Met de kerk als fundament heeft Sishemo nooit een gebrek aan gemotiveerde, inspirerende mensen die klaarstaan voor de stichting. De NorthGate Academy is daarbij een echt thuis, een vertrouwde inspirerende plek waar ieder kind zich thuis voelt. De holistische aanpak is kenmerkend voor Sishemo. Men blijft altijd op zoek: wat is nu die optimale manier om niet alleen de kinderen onderwijs te bieden, maar hun hele omgeving en daarmee de gemeenschap naar een hoger niveau te tillen. Alleen dan zal het leven van de kinderen immers echt veranderen. Voor de toekomst zit de stichting dan ook vol ambitie. De academy wilt uitbreiden, naar een secundairy school en het liefst tot aan een eigen private universiteit aan toe. Daarnaast zijn er plannen voor een het opzetten van een medical school, waarmee vooral de HIV/aids problematiek kan worden aangepakt vanuit zowel de onderwijs- als de gezondheidstak.

De bouw van zowel klaslokalen als de organisatie gebeurd echter stapje voor stapje, omdat er letterlijk en figuurlijk alleen 'gebouwd' kan worden wanneer daar de middelen voor zijn. Voor nu lijkt dat dan ook de grootste uitdaging voor Sishemo. Men zal nooit overvloedig veel middelen hebben, dus er zullen prioriteiten gesteld moeten worden. Gelukkig is vaak niet alleen het einddoel, maar vooral de weg naar dit doel toe heel erg belangrijk. Sishemo bewandeld wat ons betreft de juiste weg.