GKMT: een verslag

 

Reizen door Afrika kan op vele manieren. Op weg naar centraal Zambia, waar ons volgende project zich bevind, ervaren wij een van de prettigste vormen ervan. De Tazara-express brengt je in zo'n 50 uur van Dar es Salaam (Tanzania) naar Kapiri Moshi (Zambia). Een reis van zo 1800 kilometer. De trein geeft relatief veel bewegingsvrijheid om te doen wat je maar wilt! Rondlopen, douchen, dineren, kaarten. In je slaapcoupé bevinden zich bovendien vier bedden, dus je ontmoet altijd toffe medereizigers. Ten slotte speelt dit alles zich af terwijl jij je in een rijdend theater bevind, dat continue door de meest fantastische landschappen voortbeweegt. Een geweldige ervaring. Eenmaal aangekomen in Kapiri Moshi brengen we daar de nacht door en nemen we de volgende ochtend de bus naar waar we zijn moeten: Mpongwe.  

Mpongwe-town fungeert als centrale punt voor de veel grotere Mpongwe-regio. Mpongwe-town is daarbij een stipje op de kaart. Er is een centraal plein waar een hoop bedrijvigheid heerst wanneer we aankomen. Dit plein ligt aan een grote geasfalteerde straat. Dit alles samen, is Mpongwe. We worden door de bus afgezet op wat men hier de markt noemt. We hebben afgesproken met Bram Sol de bouwkundige die voor GKMT werkt. Voordat Bram arriveert proberen de aanwezige taxichauffeurs hun kans te grijpen. “Sir, you go to GCMF?” Een jongeman met een roze fiets in zijn hand weet zelfs mijn naam te produceren. “Are you Jessy?” Zijn naam is Terry en hij werkt op de receptie van het guesthouse van GKMT (Engelse naam GCMF). Hij had onze namen gezien toen hij onze kamer boekte. Natuurlijk speelt het feit dat Muzungu's zwaar in de minderheid zijn in Mpongwe een rol, maar wij zien het graag van de zonnige kant. Blijkbaar geniet het project dat we de komende dagen gaan meemaken enige bekendheid in Mpongwe!

 

En die bekendheid is niet vreemd, wanneer men zich bedenkt welke impact stichting GKMT in Mpongwe heeft gehad. Laten we bij het begin beginnen. Oprichtster van de stichting is Ton Korsten-Korenromp, woonachtig in het Limburgse Jabeek. Ton kwam jaren geleden in Mpongwe terecht via de Mission Baptist Association (MBA). Deze organisatie bouwde een ziekenhuisje in Mpongwe, met daarbij een klein guesthouse. In de tijd dat Ton in het guesthouse verbleef, werd zij gegrepen door het idee dat ze iets kon betekenen voor de kwetsbaren en weeskinderen in Mpongwe. De eerste jaren gebeurde dit via church-based projecten, maar Ton wilde meer ruimte voor haar eigen inzichten in Mpongwe.

In 2001 startte ze daarom stichting Geef de Kinderen van Mpongwe een Toekomst (GKMT). In de beginjaren werden er verschillende projecten opgezet, die vandaag de dag als afgerond beschouwd mogen worden. Er werden kleine schooltjes met bijbehorende lerarenwoningen neergezet, latrines gebouwd en waterpompen geïnstalleerd in rurale dorpen. GKMT deed in verschillende vormen aan women-empowerment, en zette een community-hall neer, een verzamelplek voor de lokale gemeenschap. GKMT zette duidelijk in op community-wide support.

 

Op dit moment kunnen we stellen dat er nog vier projecten zijn waar GKMT zich voor inzet.

  • Het oudste van de vier is het Orphans and Vulnorable Childrens-project (OVC), waarvan de oorsprong niet ver na de oprichting ligt. De stichting heeft gemiddeld 80 tot 100 kinderen in haar programma, waarbinnen het de onderwijskosten voor deze kinderen betaald wordt. Het aantal kinderen in het programma neemt de laatste tijd wel sterk af, doordat velen de eindexamens simpelweg niet halen.

  • In 2005 werd gestart met de bouw van een guesthouse, dat als income-generating-project voor de stichting moet fungeren. Dit guesthouse draait inmiddels op volle toeren en wordt grotendeels gerund door de lokale bevolking. Dit is ook de plek waar wij tijdens onze tijd in Mpongwe verblijven.

  • Ibala is het agricultural-education programma. Een 3-jarig opleidingsprogramma in organische landbouw voor kleine boeren. In Ibenga is deze opleiding inmiddels met het tweede jaar bezig en in Mpongwe aan het eerste jaar. Het huidige, zeer succesvolle Ibala-programma bestaat sinds 3 jaar. Het Ibala-programma in Mpongwe zal na september overgaan in het VTC.

  • Ten slotte het VTC (Vocational Training Center), zo noemt men de bouw van de Technische en Landbouwschool. De bouw van dit werk-in-uitvoering heeft recent een paar maanden stil gelegen als gevolg van tegenvallende donaties, maar is rond december weer gestart. Er werken meer dan 40 Zambiaanse lokale mensen aan de bouw van dit immense project.

 

Na onze aankomst op de markt in Mpongwe worden we door Bram opgehaald en naar ons verblijf voor de komende dagen gebracht. Het guesthouse is een kleurrijke plek waar alles voor handen is. Naast prettige kamers is er een internetcafé, een restaurant met bar en een gezellige centrale binnenplaats waar alles bij elkaar komt. Bovendien biedt het guesthouse werkgelegenheid voor de lokale bevolking. Van de manager tot de bewakers, van het keukenpersoneel tot de receptionist, allemaal lokale mensen. Nadat we ons geïnstalleerd hebben neemt Bram ons mee naar wat niet alleen zijn grote trots, maar ook die van GKMT is: het George Korsten Vocational Training Center, vernoemd naar de in 2012 overleden echtgenoot van Ton. Het VTC is een danig indrukwekkend project. Op een aantal kilometer van het guesthouse ligt een stuk grond ter grote van een klein vakantiepark. We lopen er over een onverharde weg naartoe. Opeens doemen er in de verte grote, rieten daken op. Eenmaal op de locatie kunnen we pas de echte grote van het project inschatten. In een ronde vorm komen zo'n 25 gebouwen, allemaal gebouwd uit duurzame, lokale materialen. De meeste van deze ruimtes zullen gaan fungeren als leslokalen voor de school en slaap- en sanitaire voorzieningen voor de boarding school. Uiteindelijk zullen in het VTC enkele honderden leerlingen onderwezen worden in praktijkgerichte beroepsopleidingen: landbouw, veeteelt, timmerman, metselaar en nog veel meer.

In november 2012 sloeg men hier de eerste put. Inmiddels is het project al vele malen aangepast en bijgestuurd. Budgetten zijn ver naar boven bijgesteld, de datum waarop er hier daadwerkelijk onderwijs kon worden gegeven is meerdere malen doorgeschoven. Nadat men het in eerste instantie zonder dacht af te kunnen is Bram in 2012 toch maar als bouwkundige aangesteld. Wij krijgen het gevoel dat ook GKMT zich soms niet heeft gerealiseerd wat het zich op de hals haalde met de plannen voor het VTC. Het einde van het project lijkt voor nu nog niet in zicht. De pragmaticus in ons wordt gerustgesteld wanneer we horen dat men hoopt vanaf september dan eindelijk met onderwijs te kunnen beginnen. Dan gaan hier de eerste gewone dagstudenten aan hun opleiding beginnen. Want men zou bijna vergeten dat onderwijs geven uiteindelijk het einddoel is van dit immense bouwproject!

 

Op zaterdagmiddag bezoeken wij met Stijn Geijbels (lees meer over Stijn op de interview-pagina van dit project), voormalig medewerker van GKMT, het project dat hij grotendeels voor de stichting opzette: het Ibala-project. Samen met zijn vriendin Kathleen werkte hij bijna twee jaar voor GCMF. Tijdens dit dienstverband zette hij zich onder meer in voor het opnieuw inrichten van dit opleidingstraject voor organische landbouwers. En met succes. Het project is in Ibenga inmiddels aan zijn tweede jaar bezig en heeft onder leiding van Stijn en GCMF de juiste formule gevonden. Tijdens ons bezoek wijst hoofddocent Elias ons de weg. Volgens ons is Ibala hoe onderwijs bedoeld is. Het is praktisch, het is direct en het past zich aan de omgeving aan. Het sterkste punt is echter dat Ibala met haar opleiding inspeelt op de behoeftes die er in de gemeenschap zijn: beroepsgericht onderwijs, vooral gericht op jongeren, in een sector die lokaal gedragen wordt.

 

Na twee dagen hebben we een aardige inkijk in de wereld van GKMT. Over de projecten in Mpongwe is goed nagedacht. Ze spelen in op de behoeftes van de gemeenschap: opleiding, werkvoorziening en aandacht voor de kwetsbaren in de samenleving.

Het VTC lijkt langzamerhand alle andere activiteiten binnen GKMT te overschaduwen. Het Ibala-project zal straks grotendeels zijn plek gaan vinden binnen het VTC en het guesthouse moet zichzelf nu in principe draaiende kunnen houden. Alle middelen die GKMT ter beschikking heeft gaan voor het grootste deel richting het immense VTC-project.

 

De grootte van het project en de investeringen die daarbij horen brengen met zich mee dat er vele stakeholders zijn. Sponsoren en donoren zetten druk, ze willen resultaat zien. Einddoel is immers niet het neerzetten van een bouwproject, maar het geven van onderwijs. En GKMT, met Ton als grote aanjager, zal er nu niet meer voor kiezen om concessies te doen wat betreft de omvang van het project, om de oplevering wat te versnellen. Die mogelijkheid is bovendien al lang gepasseerd. Het oorspronkelijke plan blijft heilig.

Wanneer men in het midden van de cirkel gebouwen staat, dat straks het hart moet gaan vormen van de onderwijslocatie voor studenten van over heel Zambia, kun je het al voor je zien. En eerlijk is eerlijk, het is een indrukwekkend gezicht. Wij hopen dat die droom ook daadwerkelijk gerealiseerd kan worden, dat men niet strand in het zicht van de haven. Belangrijk daarbij lijkt ons dat ook het hoofddoel niet uit het oog wordt verloren: praktisch onderwijs neerzetten in Mpongwe. De grootheid van dit bouwwerk kon daar nog wel eens van afleiden. GCMF zal de balans moeten vinden tussen prestige en pragmatiek.