Source Connection: een verslag

 

De afgelopen 3,5 maanden zagen wij bijna nergens zoveel toeristen als in Livingstone. Natuurlijk gaan we steeds meer richting hoogseizoen, maar de hoofdreden hiervoor is toch wel dat Livingstone sinds jaar en dag een toeristische trekpleister is. Bungeejumpen bij de Vic Falls, raften op de Zambezi, safari's en een hoop hippe hostels, het is hier allemaal. Bovendien barst het in Livingstone van de Westerse vrijwilligers. Zij combineren het steunen van een ontwikkelingsproject met het gemak en de attracties die Livingstone te bieden heeft.

Ten westen van Livingstone bevind zich nog ongeveer 60 km aan Zambiaans land, voordat je het 4-landenpunt bereikt, waar Zambia samenkomt met Botswana, Zimbabwe en Namibië. Dit gebied wordt ook wel het Kazangula-district genoemd. In 2000 reisde Dorine Veldhuyzen in dit gebied en sprak intensief met de dorpelingen. Ze kwam mensen tegen vol ambities en dromen, maar vooral ook mensen die het ontbrak aan de kennis en mogelijkheden om ze werkelijkheid te laten worden. Vanuit dat inzicht werd eind 2001 stichting Source Connection geboren, met Dorine als voorzitter. Zelfredzaamheid, kennisoverdracht en lokale coördinatie werden de steunpilaren waarop Source Connection haar projecten ging bouwen. 

In 2001 werd er een toerisme-project opgezet in Simonga. Het dorp bouwde samen met SC een aantal hutten om gasten te ontvangen, en er werd samengewerkt met lokale lodges, vanuit waar toeristen het dorp bezochten. Hiernaast werden er in Mandia en Katombora, gelegen ten westen van Simonga, een aantal drinkwaterprojecten opgezet. Source Connection zorgde hierbij voor de benodigde kennis, waarna de lokale bevolking zelf zandfilters kon produceren, die voor schoon drinkwater in de regio zorgen.

 

In het najaar van 2012 startte Source Connection vervolgens, na een aantal geslaagde opzetjes in Mandia en Katombora, met een nieuw project: Landbouw en voedselzekerheid in Zambia. Samen met lokale partner 'Farming Gods Way' (FGW) wordt er training geven aan de bevolking in rurale gebieden.Veel van deze mensen bedrijven reeds landbouw, maar voor niemand is dit een full time bestaan, omdat het voorheen niet mogelijk was er iets aan te verdienen. Daarnaast is de productie zo beperkt dat men nog steeds niet onafhankelijk is van voedselhulp. Hier wilt Source Connection de komende jaren iets aan veranderen. In2Afrika trekt drie dagen door het Kazangulu-disctrict, om simpelweg een aantal zaken voor Source Connection te inventariseren. Hoe gaat het met de mensen, wat voor invloed heeft het laatste (zeer droge) seizoen gehad, wordt FGW nog steeds op de juiste wijze toegepast en wat zijn de recente ontwikkelingen in de regio.

 

Pastor Elias

Voordat we langs de Zambezi daadwerkelijk de projecten gaan bezoeken, ontmoeten we pastor Elias Chunga. Hij is trainer voor FGW en de contactpersoon voor Source Connection in Livingstone. Zo'n tien jaar geleden kwam hij via zijn kerk in contact met FGW. Hij volgde de trainingen en werd steeds meer bekend met de methodes en technieken van de organisatie die oorspronkelijk uit Zimbabwe komt. Na verloop van tijd werd hij trainer voor de organisatie. In 2011 ontmoette hij vervolgens Steven Trijsburg, bestuurslid van Source Connection. Samen met Steven ging hij vervolgens aan de slag om ook in het Kazangulu-district voet aan de grond te krijgen met FGW.

Nadat we de zondagsmis in Elias' Future Hope Church bezoeken, introduceert hij ons in de beginselen waarmee FGW werkt. FGW is een methode waarbij men er vanuit gaat dat God de mens alles gegeven heeft om landbouw te bedrijven. De methode is dan ook volledig organisch. FGW zet daarnaast in op structuur en op management: op tijd, met een hoge, gestructureerde standaard en met zo weinig mogelijk verspilling. Op deze manier gaan de opbrengsten omhoog en zou er een overschot moeten kunnen ontstaan, dat voor verkoop kan worden aangewend. Volgens Elias zijn Source Connection en FGW goede partners. “Zij zetten in op kennisoverdracht, en wij hebben de juiste kennis in huis om de landbouw naar een hoger niveau te tillen.”

 

Freddy

Op dinsdag gaan we dan eindelijk op pad. Elias heeft alleen een motorrijbewijs, dus zijn schoonbroer Jacob is de komende dagen onze driver. We hebben om 09.00 uur afgesproken, dus om 10.00 uur melden Elias en Jacob zich en vertrekken we naar onze eerste stop: Lioka-village. Lioka is het dorp van Freddy. Freddy is een van de landbouwers die de methode van FGW volledig heeft doorgevoerd in zijn tuin. Hij is bovendien ongelooflijk gemotiveerd om met FGW zijn tuinen naar een hoger niveau te tillen. Nadat we de hand van de headman van het dorp geschud hebben en toestemming hebben gekregen om overal rond te kijken, neemt Freddy ons mee langs de tuinen in het dorp. Daar blijkt hoe moeilijk het is om met deze nieuwe methode voet aan de grond te krijgen. “Alle mensen in het dorp verbouwen deze tuinen al hun hele leven”, verteld Freddy ons. “Om deze mensen een nieuw tructje te leren, dat is heel erg moeilijk. Bovendien zijn er een hoop luie mensen in Zambia. Waarom is er nu, 13.00 in de middag, niemand aan het werk in deze tuin? Mentaliteit is hier een groot probleem.” FGW gaat er dan ook niet vanuit dat het iedereen die het traint meteen weet te overtuigen. Als er maar een of twee personen de methodes overnemen, vertrouwt men erop dat de rest van vanzelf gaat zien dat de opbrengsten omhoog gaan. Een betere prikkel is niet mogelijk.

Met Freddy zien we ook hoeveel factoren er een rol spelen bij het slagen van het landbouwproject. Na een vliegende start in het gebruik van de methodes van FGW, kreeg Freddy een baan aangeboden bij een nabijgelegen lodge. Een dergelijke kans kan men hier niet laten schieten, maar de tuin had er zeker onder te lijden. Een boer ben je hier niet full-time, dus wanneer een andere kans zich aandient, wordt het land al snel gelaten voor wat het is. Dat zijn allemaal omstandigheden waarbinnen Source Connection en FGW moeten werken.

 

Mr Siandavu

Na uitgebreid afscheid van Freddy, zijn kinderen en de rest van Lioka, vervolgen wij onze weg naar Siandavu-village. Op het erf van David Siandavu en zijn familie zullen we de nacht doorbrengen. Naast headman van het gelijknamige dorp is Siandavu ook de secretaris van meneer Sekute, een van de vier Chiefs van het Kazangula-district. Met hem spreken over de ontwikkelingen in de regio en de rol die Source Connection daarin volgens hem speelt.

“Er zijn vele organisaties actief in deze regio, maar soms heb ik het gevoel dat ze langs elkaar heen werken,” verteld Siandavu ons. Dit is een geluid dat we eerder hebben gehoord. FGW richt zich bijvoorbeeld puur op kennisoverdracht. Het uitdelen van gratis 'handouts' in de regio motiveert daarbij allerminst, aldus FGW, het maakt de mensen zelfs gemakzuchtig. Wanneer andere organisaties zich echter wel schuldig maken aan deze weggeefpraktijken, komt er van de filosofie van FGW niets terecht. Zo kruist de aanpak van de ene organisatie nogal eens met die van de ander. “Ze zouden elkaar echter ook heel erg goed kunnen aanvullen! Neem nu FGW. Zij zetten in op kennisoverdracht. Een enkele boer die wilt groeien heeft wat mij betreft echter ook wel eens een investering, een extra duwtje in de rug nodig. Dit valt op dit moment buiten het bereik van FGW/Source Connection, maar hier zouden andere organisaties voor kunnen zorgen.” Wat het bezoek aan Siandavu voor ons duidelijk maakt is dat lang niet iedereen kennisoverdracht ziet als de sleutel tot succes. Andere organisaties, maar ook de mensen in de dorpen hebben soms een andere focus of denkwijze. Ook dit is een omstandigheid waarmee FGW en Source Connection rekening moeten houden tijdens hun werk.

 

De vrouwen van Mushekwa

Na een fantastische nacht kamperen onder de Zambiaanse sterren (met nijlpaardgebrons op de achtergrond) vervolgen we onze weg richting Mushekwa-village. In Mushekwa verzorgen drie vrouwen, Bettine, Edith en Josephine, de tuinen in het dorp. Zij hebben de methodes van FGW in de afgelopen jaren volledig doorgevoerd. In Mushekwa kunnen we de mogelijke resultaten van de aanpak van Source Connection/FGW goed zien. Door het toepassen van de juiste technieken ontstaan er overschotten, die vervolgens op de markt kunnen worden gebracht. De dames in Mushekwa werken vervolgens samen met de nabijgelegen Royal Chundu Lodge. De logde voorziet in de zaden van de groenten die zij hun gasten willen aanbieden en kopen de verbouwde groenten vervolgens terug van de dames in Mushekwa. Een geweldige samenwerking, met alleen maar winnaars: de vrouwen hebben een markt voor hun producten, de logde kan organische groenten aanbieden aan hun gasten. Een aanpak die voor meer boeren in de omgeving zou kunnen werken. In de regio zijn er immers lodges genoeg! Na een gesprek met de manager van Royal Chundu, concluderen wij dat ook de welwillendheid van de lodge een grote rol speelt. Alles begint echter bij de kwaliteit en de constante aanvoer van de producten. Dat zit bij de dames van Mushekwa, met dank aan FGW, op dit moment wel goed.

 

Na drie dagen hebben we een hoop indrukken opgedaan in ruraal Zambia. Wat het bezoeken van de dorpen en mensen de afgelopen dagen voor ons duidelijk maakte, is dat lang niet iedereen kennisoverdracht ziet als de sleutel tot succes. Kennis is de basis, maar soms is er meer nodig om stappen vooruit te maken. De samenwerking met de Royal Chundu Lodge in Mushekwa laat bijvoorbeeld zien dat ook omgevingsfactoren een rol spelen in het in elkaar vallen van de puzzel. Bovendien zijn er vele andere omstandigheden waarmee Source Connection en FGW rekening moeten houden. Mentaliteit, andere organisaties, maar ook het wegvallen van mensen door ziekte of een aanval van een krokodil. En tot slot zijn er factoren die simpelweg niet te controleren zijn, zoals regenval en de daarmee samenhangende droogte. Het laat zien hoe complex het ondersteunen van een gemeenschap kan zijn. Kennis is echter een onmisbare factor in dit geheel. Source Connection levert aan die kennisoverdracht een onmisbare bijdrage. Wij hebben in ieder geval genoeg materiaal verzameld om Source Connection en Farming Gods Way een stap vooruit te laten zetten.